NIP

Handreiking supervisor jeugd

Supervisie is een belangrijk onderdeel van het opleidingstraject dat (kinder- en jeugd)psychologen volgen na hun universitaire opleiding. De kwaliteit van psychologen is immers breder dan scholing en ervaring. Het gaat ook om het ‘groeien’ in het vak, het vormen van een beroepsidentiteit en het leren professioneel en autonoom te handelen. Belangrijk aspect daarvan is het reflecteren op het eigen handelen; dat staat centraal tijdens supervisie.

In de handreiking staan aandachtspunten, de taken en plichten van een supervisor. Ook vind je hier documenten, verwijzingen naar literatuur en achtergrondinformatie. Als supervisor moet je zijn ingeschreven in het supervisorenbestand K&J NIP. De precieze eisen voor de supervisor staan in de Registratiereglement-Kinder-en-Jeugdpsycholoog-NIP (pdf) en het Supervisorenreglement Kind en Jeugd (pdf)

Aandachtspunten rol supervisor

De volgende aandachtspunten belangrijk voor de supervisor:

  • Je mag niet de werkbegeleider zijn van de supervisant. Houd de rollen van werkbegeleider en supervisor gescheiden. Bij een combinatie van deze rollen is het risico dat de nadruk komt te liggen op het vinden van ad-hoc oplossingen voor werkproblemen en dat er te weinig ruimte is voor stilstaan bij zelfreflectie en eigen ervaringen.
    Bovendien moet de supervisant met zijn supervisor vrij en openlijk zaken kunnen bespreken die betrekking hebben op de relatie met de werkbegeleider of leidinggevende.
  • Wanneer je de taak van begeleiding van een persoonlijk leerproces (zelfreflectie) en het begeleiden en beoordelen van casusverslagen combineert, is het van belang dat je je bewust bent van de verschillende rollen die je hierbij speelt. Er kan een spanningsveld in zitten; in het ene geval sta je meer naast de supervisant, in het andere geval is er meer sprake van een beoordelende rol. Bespreek deze verschillende rollen met de supervisant.
  • Wees je bewust van het spanningsveld tussen enerzijds het bevorderen van een vertrouwelijke sfeer waarin iemand begeleid wordt in een (persoonlijk) leerproces, en de noodzaak/taak de supervisant te beoordelen aan de hand van beroepsnormen. Bespreek dit spanningsveld met de supervisant.
  • Je bent in zeer geringe mate verantwoordelijk voor het beroepsmatig handelen van de supervisant (minder dan de werkbegeleider). Er is ook geen sprake van een gezagsverhouding met de supervisant. Als je vermoedt of zelfs constateert dat er op een bepaald punt sprake is van disfunctioneren van de supervisant (en nadelige effecten voor de client), moet je de supervisant daarop vanzelfsprekend wel aanspreken.
    Pas in allerlaatste instantie, dat wil zeggen als de supervisant op dit punt niet aanspreekbaar is, kan je overwegen stappen te ondernemen buiten de supervisierelatie om (bijvoorbeeld overleg met de werkbegeleider). Stel supervisant daarvan op de hoogte.
  • Er mag tussen jou en supervisant geen familierechtelijke betrekking of een economisch samenwerkingsverband bestaan.
  • Je mag geen werkgever of leidinggevende zijn van de supervisant.
  • Supervisanten kunnen de vereiste supervisie-uren voor de punten spreiden over meerdere supervisoren. Daarbij kun een splitsing gemaakt worden in soorten werkzaamheden (diagnostiek en behandeling) of in onderdelen van de supervisie (zelfreflectie en beoordeling casusverslagen).
  • Het meest significante verschil tussen supervisie en werkbegeleiding is de focus: bij supervisie staat de professional en zijn persoonlijke vorming centraal, bij werkbegeleiding de cliënt / casus. In bijlage B van het reglement worden de definities werkbegeleiding, supervisie en intervisie nader omschreven.
  • De exacte omschrijving van wat het geven van supervisie aan kinder- en jeugdpsychologen inhoudt staat in het Supervisorenreglement-Kinder- en Jeugdpsycholoog NIP

Eisen en verplichtingen van de supervisant

Je hebt als supervisor ook te maken met eisen en verplichtingen waaraan de supervisant is gebonden. Het kan uitmaken of je supervisie geeft aan een psycholoog die de gz-opleiding doet, de postuniversitaire opleiding Schoolpsycholoog, de opleiding Orthopedagoog Generalist, of een individueel registratietraject Kinder- en Jeugdpsycholoog NIP.

De verplichtingen van de supervisant staan in het Registratiereglement-Kinder-en-Jeugdpsycholoog-NIP.  Met name relevant zijn artikel 18 (eisen supervisie) en artikel 16 (eisen casusverslagen).

 

Proces van supervisie

Bij supervisie is sprake van een proces met verschillende fasen en ruimte voor (tussentijdse) evaluatie. Naast de eisen waaraan moet worden voldaan (supervisieplan, formulieren zoals de supervisieverklaring, en leerdoelen) is het van belang met de supervisant afspraken te maken. Bijvoorbeeld over financiën, frequentie en privacy-aspecten zoals het delen van informatie (bijvoorbeeld bespreken van voorbeelden uit de supervisie binnen intervisie van de supervisor), of het gebruik van opnamen (video/audio). Deze afspraken kun je vastleggen in een supervisiecontract (pdf).

 

De Beroepscode als rode draad

Je begeleidt de supervisant bij zijn of haar persoonlijke leerproces en het reflecteren op eigen handelen. De basisprincipes van de Beroepscode (verantwoordelijkheid, integriteit, respect, deskundigheid) vormen als het ware de rode draad in het supervisie-proces.

 

Taken en verplichtingen supervisor

Voor de begeleiding van de deelnemers aan het registratietraject heb je als supervisor de volgende taken en verplichtingen:

  • Je begeleidt bij het opstellen van het supervisieplan (bij aanvang van het registratietraject).
  • Je begeleidt het persoonlijk leerproces van de supervisant bij de uitoefening van zijn/haar werkzaamheden. Bij die werkzaamheden is sprake van een evenwichtige verdeling over de taakgebieden diagnostiek en behandeling.
  • Je beoordeelt de 6 casusverslagen (3 diagnostiek, 3 behandeling) die de supervisant maakt in het kader van het registratietraject aan de hand van de daartoe opgestelde richtlijnen. Je vult voor elke casus een beoordelingsformulier in en ondertekent de verslagen. Twee verslagen (1 diagnostiek, 1 behandeling) legt de supervisant ter beoordeling voor aan de registratiecommissie (doorgaans de laatste casus).
  • Je stelt een supervisieverklaring op (aan het einde van het supervisieproces), die wordt voorgelegd aan de registratiecommissie.

 

Casusverslagen – richtlijnen en beoordeling

Gebruik altijd de nieuwste versie van deze documenten:

Wil je als supervisor K&J beoordeelde voorbeeldverslagen ontvangen? Mail dit verzoek naar registraties@psynip.nl.

 

Literatuur en scholing

Te gebruiken tijdens het geven van supervisie:

Suggesties voor de literatuurlijst zijn welkom. Mail naar sectiejeugd@psynip.nl.

 

Achtergrondinformatie